Söze “Eskiden…” diye başlamaktan ben de hoşlanmıyorum ama “bugün” nasıl ki ilerde “geçmiş” olarak anılacak, dün yaşadıklarımızda eskiler olarak hep önümüze gelecek…
Eski terzi esnafı, geleneksel ısmarlama provalı dikim yöntemleriyle mesleğini sürdüren, kültür hafızamızı yaşatan zanaatkârlardır. Gelişen teknolojiyle beraber el sanatı meslekler birer birer kaybolurken, Hazreti İdris’in mesleği olarak bilinen terzilik de hazır giyim ve kalfa yetişmemesi nedeniyle yok olmak üzere… Geçmişin vazgeçilmez esnaflardan biri olan terziler, şimdilerde ayakta kalmaya çalışıyor.
Çankırı’da terzilik mesleğinde 60 yılı geride bırakan Altın Makas Necip Kara Abimizi ziyaret ettim. Ustası İbrahim Akbıyık’tan övgü ve rahmetle bahsetti…”3 kişi kaldık eskilerden İsmail Ayhan, Arif Bayrak ve ben…” diye de ekledi.
Sözlerine şöyle devam etti: “Şimdi altlarına pantolon yerine eşofman çekip terlikle çıkıyorlar dışarı. Kısıtlı imkânlara rağmen Çankırılılar eskiden çok güzel giyinirdi, özellikle bayramlarda siparişlere yetişemezdik. Dükkânda sabahlardık. Elbisenin yanında palto, pardösü de dikerdik…”
12 yaşından itibaren terzilik mesleğine başladığını aktaran Kara, “60 yıldır kesintisiz mesleğime devam ediyorum. Eskiden işlerimiz çok iyiydi. Çünkü rekabet vardı. Bayramlara 2-3 ay kala müşteri yoğunluğu başlardı. Eskiden 3-4 kişi çalışırdı dükkânda, sektör öldü artık, çırak bulmak mümkün değil tamir tadil işleriyle uğraşıyoruz elbise işi tek tük çıkıyor. Eskiden bir müşterimiz yılda üç çeşit elbise diktirirdi. Bir yazlık, bir mevsimlik, bir de kışlık. Şu anda ise herkes hazır giyime yönelmiş durumda.”
60’lı,70’li yıllarda 300’den fazla terzi esnafı vardı Çankırı’da. Piyade Atış Okulu, terzilik mesleğini Çankırı’da çok popüler hale getirdi. Bu nedenle terzilerimizin çoğu askeri ve sivil terzi unvanı yazardı dükkânlarına…
Şimdi takım elbise dikebilecek az sayıda terzi var. Diğerleri ise genelde tamir işi yapıyorlar. Böyle devam ederse terzilik mesleği tükenir, terzilik yapan kalmaz ve sıfırdan elbise dikmek tarihe karışır.
Terzi esnafımız şık ve temiz giyinirler asla takım elbisesiz, kravatsız gelmezlerdi dükkânlarına vurgusundan sonra da eski terzilerden ilk aklına gelenleri sıralıyor: Süleyman Doğar İhsan Dede, İhsan Yaprak, İbrahim Akbıyık, Mustafa Babuçcu, Kemal Uğur, Sebahattin Hanağasıoğlu, Rüştü Şaşmaz, İsmail Şaban Mehmet Güray, Mustafa Yaman Mehmet Halit Güçyılmaz, Ahmet Gül, Mehmet ve İsmet Yıldırım, Mustafa Eriş, Yaşar Genç… Çankırılı terziler içinde Hüseyin Arıcan’ın ayrı bir yeri vardı çünkü milli kıyafetler diken tek terzi o idi.
2024 yılında Yılın ahisi seçilen İsmail Ayhan abimiz Çankırı’daki terzi esnafının en eskisi…
Kömürlü ütünün kullanıldığı 1960 yılında çırak olarak terzilik mesleğine ilk adımını atan Ayhan, 1971 yılında askerlik bitiminde dükkânını açmış ve 1972 yılından itibaren de vergi mükellefi olmuş. Ankara ve İstanbul’da da terzilik yapan Ayhan’ın yetiştirdiği çırak ve kalfa sayısı 20’den fazla…
Şed kuşanan İsmail Ayhan Abimiz duygu ve düşüncelerini şöyle dile getiriyor: Ahilik sözde kalmamalı toplum hayatında ete kemiğe bürünerek mesleki disiplin, dürüstlük, örnek kişilik olarak bir bayrak yarışı heyecanıyla nesiller boyu yaşatılmalıdır. Ahilik geleneğine göre mesleğine çırak giren sebat ederse kalfa olur, ustalığa yükselirdi. Öyle ki, vakti geldiğinde ustasına “Ustam destur edersen dükkân açacağım…” diye müsaade ister, el öpüp kendi dükkânını açardı. Ustası, taze ustaya müşteri gönderir kol kanat gerer, gözetirdi.
Çankırı terzi esnafı arasında büyük dayanışma vardı. Birlikte piknik yapılır, yaren yakılırdı. Milli Bayramlarımızda tören geçişlerimiz çok renkliydi…
Ömrü vefa ettikçe severek ve keyif alarak yaptığı terzilik mesleğimi sürdüreceğini söyleyen İsmail Ayhan; sözlerini şöyle bağladı: Eski bayramlar, “ben geliyorum…” derdi. Takvim yaklaştıkça Çankırı’da hareketlilik yaşanır, özellikle terzi esnafı harıl harıl iş yapardı. Dükkânlar gece yarılarına kadar açık kalırdı. Bayramlıklar hevesle hazırlanırdı; büyük küçük demeden, herkes yeni kıyafetleriyle bayramı coşku ve sevinçle karşılardı. Günümüzde Bayramların eski canlılığı, neşesi ve tadı yok artık…
Kumaşlı terzi elbise diken, tüccar terzi ise kumaş satandı. Takım elbise dikiminde yelek ayrıntısı çok önemliydi. Terzilerin adı, diktikleri ceketin sağ iç cebinin üstünde yazardı.
Çankırı’nın yetiştirdiği Türk basınının değerli ismi öğretmen, gazeteci, yazar ve hukukçu Zeynel Kozanoğlu; 1936 yılında Ilgaz’ın Kıyısın köyünde doğdu.
İlkokulu, köyünde okudu. Ankara’da Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nü öğretmen okulu haline getirilişinden sonra 1955 yılında bitirdi. Konya-Kulu Ömerhanlı kasabasında öğretmenlik yaptı. 1960-1962 yılları arasında Gelibolu Cumalı köyünde yedek subay öğretmen olarak askerlik görevini tamamladı.
Ankara’da Medeniyet gazetesinde iki yıl, İzmir’de Anadolu Ajansı’nda 15 yıl çalıştı. Ankara’da bulunduğu yıllarda başladığı Ankara Hukuk Fakültesi’nin üçüncü sınıfından İzmir Gazetecilik Yüksek Okulu’na geçti ve bu okulu bitirdi. İzmir Gazeteciler Cemiyeti’nce her yıl açılan Hasan Tahsin Gazetecilik Yarışmalarında dereceler aldı. 1967 yılında Tercüman gazetesinin açtığı roman yarışmasında birinci oldu.
Çeşitli gazetelere röportajlar yaptı, TRT’ye radyo programları ve oyunlar yazdı. Yurt Ansiklopedisi’nin İzmir maddesini yazanlar arasında yer aldı. İzmir Gazeteciler Cemiyeti’nce yayımlanan günlük 9 Eylül Gazetesi’nde köşe yazıları yayımlandı. 2008 yılı Ocak ayında İzmir Gazeteciler Cemiyeti’nce “İzmir’de çalışan en yaşlı gazeteci” plaketi verildi.
3 çocuk babası Zeynel Kozanoğlu, 30 Mayıs 2019’da vefat etti. İzmir Torbalı ilçesi Ayrancılar mezarlığında toprağa verildi.
Biyografi ve otobiyografi uzmanı olan ve Anı – Anlatı – Günlük – Seyahatname, Araştırma – İnceleme eserleri yazan Kozanoğlu’nun basılı eserleri:
1- Hamdi Bey ve Akbaş Baskını, 1970 (Araştırma)
2- Şeytan Köprüsü, İstanbul – 1967 (Roman)
3- Anıt Adam Osman Nevres (Hasan Tahsin), 1972 (Araştırma)
4- Vatan Ekmek Hürriyet, 2000 (Araştırma)
5- Avrupa’da Türk Olmak, 2005- (Yaşantı)
6- İzmir Basınında İz Bırakanlar (İki cilt) İzmir, 2006 (Röportajlar)
7- Atatürk Çankırı’da, 2007 (Araştırma)
8- Yüzyıllar Boyunca Türkiye ve Danimarka, Kopenhag 2007 (Araştırma)
News
